Historia i sztuka odżywają w kościele w Rajczy dzięki odnowionym ołtarzom

Po niemal pięciu dekadach nieobecności w kościele w Rajczy ponownie pojawiły się zabytkowe ołtarze boczne św. Józefa oraz św. Anny. Konserwacja oraz rekonstrukcja opierały się na zachowanych elementach i archiwalnych zdjęciach, co pozwoliło wiernie oddać ich pierwotny charakter. To ważny powrót dla dziedzictwa regionu i przykład troski o historyczne wnętrza świątyń.

Zakończyły się prace konserwatorskie i rekonstrukcyjne przy dwóch zabytkowych ołtarzach bocznych w kościele w Rajczy, w powiecie żywieckim. Ołtarz św. Józefa ustawiono obecnie w lewej nawie, natomiast ołtarz św. Anny znalazł się po prawej stronie świątyni.

Powrót ołtarzy to rezultat prac, w trakcie których wykorzystano zachowane oryginalne elementy oraz archiwalne fotografie. Na tej podstawie odtworzono pierwotną kompozycję obiektów, możliwie bliską ich historycznemu wyglądowi.

Ołtarze św. Anny i św. Józefa powstały w latach 1889ndash;1890. Ich autorem był rzeźbiarz pochodzący z Mistka na Morawach, na terenie dzisiejszych Czech. Wchodziły w skład historycznego wyposażenia kościoła i są przykładem XIX-wiecznej sztuki sakralnej. Pierwotny wygląd udało się częściowo odtworzyć dzięki elementom, które przetrwały mimo późniejszych zmian w wystroju świątyni.

W 1976 roku oba ołtarze rozebrano w związku ze zmianami w wystroju wnętrz kościołów po Soborze Watykańskim II. Nie wszystkie części konstrukcji uległy zniszczeniu czy rozproszeniu. Do naszych czasów przetrwały między innymi figury św. Anny z Maryją oraz św. Józefa z Dzieciątkiem, cztery boczne części nastaw, a także elementy mens i detale architektoniczne.

Wśród zachowanych części znalazły się także pinakle, kwiatony i czołganki. Przez lata przechowywano je w różnych miejscach na terenie parafii. Podczas prac konserwatorskich posłużyły jako istotny punkt odniesienia przy odtwarzaniu kompozycji ołtarzy i ich pierwotnego układu.

Zakres działań objął konserwację zachowanych elementów, naprawy stolarskie i snycerskie oraz rekonstrukcję brakujących części nastaw, mens i detali architektonicznych. Głównym założeniem było zachowanie możliwie dużej ilości autentycznej substancji zabytkowej. Ocalałe oryginalne złocenia i polichromie rzeźb oraz elementów snycerskich zabezpieczono i poddano konserwacji, a brakujące fragmenty uzupełniono tak, by umożliwić czytelne odczytanie historycznego charakteru zabytków.

Wykonano także nowe konstrukcje nośne, których zadaniem jest zapewnienie stabilności oraz bezpieczeństwa odtworzonych nastaw. Za przebieg prac konserwatorskich odpowiadał konserwator dzieł sztuki mgr Tadeusz Kalfas.

Po niemal pięciu dekadach nieobecności ołtarze ponownie stały się częścią przestrzeni kościoła w Rajczy. Ich powrót oznacza przywrócenie fragmentu historycznego wystroju świątyni i dalszą opiekę nad zabytkowymi elementami wyposażenia. Zachowane części obu ołtarzy, w tym rzeźby św. Anny i św. Józefa oraz cztery elementy wyposażenia kościoła pw. św. Wawrzyńca Diakona i Męczennika i św. Kazimierza Królewicza w Rajczy, wpisano do rejestru zabytków ruchomych pod pozycją B/494/2023 na podstawie decyzji Śląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Katowicach z 20 grudnia 2023 roku.