Historia Żywca od XIII wieku do zalania Starego Żywca w XX wieku

Żywiec to miasto z bogatą historią sięgającą XIII wieku. Przełomowe wydarzenia, takie jak pożar Starego Żywca, wielkie powodzie i decyzje o budowie zapór zmieniły jego oblicze. Poznaj, jak relokacja mieszkańców i zalanie terenów wpłynęły na rozwój miasta i jego okolic.

Początki Żywca datuje się mniej więcej na XIII wiek. Najprawdopodobniej na przełomie XIV i XV wieku, ze względu na niekorzystne położenie miasta, duża część mieszkańców zaczęła przenosić się na tereny przyszłego Żywca, w okolice dzisiejszego rynku. Stary Żywiec został między innymi spalony przez wojska królewskie Jakuba Dembińskiego, a w 1507 r. nawiedziła go wielka powódź. Prawdopodobnie w drugiej połowie XVI wieku wieś ponownie lokował kasztelan sądecki Krzysztof Komorowski.

W 1921 r. pojawił się projekt przyłączenia do Żywca jednowioskowych gmin podmiejskich. Spotkał się z odmową Wydziału Powiatowego i utknął w dokumentach urzędowych. W 1929 r. Stary Żywiec, liczący 321 ha powierzchni, 84 domy i 720 mieszkańców, został już włączony w granice administracyjne miasta. W 1937 r. w Starym Żywcu otwarto jednoklasową szkołę powszechną.

W 1958 r. Żywiec nawiedziła silna powódź, która zniszczyła większą część zabudowy miasta i zerwała wszystkie mosty na rzece Soła. Po tych wydarzeniach zapadła decyzja o zapobieganiu kolejnym powodziom poprzez uregulowanie rzeki i budowę zapór w Tresnej oraz Czańcu. Sztuczne jezioro miało między innymi pochłonąć Stary Żywiec. Gdy rozpoczęto budowę zapory, ruszyła też relokacja mieszkańców do sąsiednich miejscowości.

Najwięcej mieszkańców Starego Żywca przesiedlono do miejscowości Kozy. Odszkodowania, jakie otrzymywali wtedy wywłaszczeni mieszkańcy, według niektórych były mocno zaniżone. Część rodzin wspominała, że za dom i gospodarstwo dostawali kwoty, które nie pozwalały na odtworzenie dotychczasowych warunków życia. Stary Żywiec znalazł się pod wodą wraz z terenami lub częściami miejscowości Pietrzykowice, Zadziele, Zarzecza i Rędzin.